Renta rodzinna, PPK i polisa, gdy nie macie ślubu
Emerytura wydaje się daleko, kiedy zamieszkujecie razem. Ale to, co dostanie osoba, która zostaje, jeśli jedno z Was umrze, rozstrzyga się dużo wcześniej. Bez ślubu wiele zależy od tego, kogo wskażecie z imienia i nazwiska.
Opublikowano · 6 min czytania · Źródła: 3
Spis treści
To ogólna informacja, a nie porada prawna. Przepisy się zmieniają, a każda sytuacja jest inna. W sprawie Waszej sytuacji zapytajcie notariusza lub prawnika.
Czy partner bez ślubu dostanie rentę rodzinną?
Nie. Do renty rodzinnej z ZUS uprawnione są dzieci, małżonek (wdowa i wdowiec) oraz rodzice zmarłego (ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 67). Partnera, z którym nie było ślubu, nie ma na tej liście, nawet po wielu latach wspólnego życia. Renta przysługuje po osobie, która miała prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo spełniała warunki do jednego z tych świadczeń (art. 65). Inne sprawy po śmierci partnera, jak najem czy zasiłek pogrzebowy, opisujemy w artykule Gdy umiera partner, a nie macie ślubu.
Co dostają dzieci?
Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej do 16. roku życia, a jeśli się uczą, do ukończenia szkoły, najdłużej do 25 lat. Jeśli dziecko kończy 25 lat na ostatnim roku studiów, renta trwa do końca tego roku. Bez względu na wiek – jeśli dziecko stało się całkowicie niezdolne do pracy w tym czasie (art. 68). Nie ma znaczenia, czy rodzice mieli ślub.
- Dla jednej osoby uprawnionej renta wynosi 85 % świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu (art. 73).
- Dla dwóch osób – 90 %, a dla trzech lub więcej – 95 %.
- Dziecko partnera nie jest „dzieckiem drugiego małżonka”, jeśli nie macie ślubu. Może mieć prawo do renty tylko jako dziecko przyjęte na wychowanie i utrzymanie, co najmniej rok przed śmiercią, i jeśli nie ma prawa do renty po rodzicach albo żyjący rodzice nie mogą go utrzymać (art. 67 ust. 1 pkt 2 i art. 69).
85 %
Kto dostaje pieniądze z PPK?
Osoba, którą wskażecie. Uczestnik PPK może wskazać na piśmie instytucji finansowej, imiennie, jedną lub więcej osób, które po jego śmierci otrzymają środki z jego rachunku PPK. Jeśli nie podano udziałów, są równe. Wskazanie można w każdej chwili zmienić albo odwołać (ustawa o PPK, art. 21).
Jeśli uczestnik był w związku małżeńskim, połowa środków objętych wspólnością majątkową trafia najpierw do małżonka (art. 85). Bez ślubu tej połowy nie ma: wszystko dostają osoby uprawnione (art. 86). Są to osoby wskazane, a jeśli ich nie ma – spadkobiercy (art. 2 ust. 1 pkt 17). Partner bez testamentu nie jest spadkobiercą. Osoba uprawniona może przenieść środki na swoje PPK, IKE lub PPE albo dostać je w gotówce, w ciągu 3 miesięcy od złożenia wniosku z aktem zgonu (art. 86 ust. 2 i 3).
Kto dostaje sumę z ubezpieczenia na życie?
Osoba uposażona. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia i może to w każdej chwili zmienić lub odwołać. Suma przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku (Kodeks cywilny, art. 831). Wskazanie przestaje działać, jeśli uposażony zmarł wcześniej. Gdy nie ma osoby uprawnionej, suma przypada najbliższej rodzinie w kolejności z ogólnych warunków ubezpieczenia (art. 832). Partner bez ślubu nie zawsze jest w tej kolejności, więc warto wskazać go z imienia i nazwiska.
Co możecie zrobić już teraz?
- Sprawdźcie, czy macie PPK, i złóżcie w instytucji finansowej pisemne wskazanie osób uprawnionych.
- Zobaczcie, kto jest uposażony w Waszych polisach, także grupowych w pracy, i wskażcie się z imienia i nazwiska, jeśli tego chcecie.
- Napiszcie każde własny testament, jeśli chcecie po sobie dziedziczyć. Zobaczcie Testament w związku nieformalnym.
- Zapiszcie, co należy do kogo, w umowie między partnerami.
- Zmieńcie wskazania, jeśli się rozstaniecie. Pojęcia takie jak współwłasność czy III grupa podatkowa znajdziecie w słowniczku.
Częste pytania
- Czy partnerowi bez ślubu przysługuje renta rodzinna?
- Nie. Do renty rodzinnej z ZUS uprawnione są dzieci, małżonek i rodzice zmarłego (ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 67).
- Komu przypadają środki z PPK po śmierci uczestnika?
- Osobom wskazanym na piśmie w instytucji finansowej, a bez wskazania spadkobiercom. Małżonek dostaje najpierw połowę objętą wspólnością (ustawa o PPK, art. 21, 85 i 86).
- Czy suma z ubezpieczenia na życie wchodzi do spadku?
- Nie. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym (Kodeks cywilny, art. 831 § 3).
Źródła
- Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 1749, art. 65–73: renta rodzinna) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych – tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 192, art. 2, 21, 85 i 86) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Kodeks cywilny – tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 795) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw