Gdy umiera partner, a nie macie ślubu

To ogólna informacja, a nie porada prawna. Przepisy się zmieniają, a każda sytuacja jest inna. W sprawie Waszej sytuacji zapytajcie notariusza lub prawnika.

Czy partner dziedziczy?

Nie z ustawy. Dziedziczą dzieci i małżonek, potem rodzice, rodzeństwo i dalsi krewni, a na końcu gmina (Kodeks cywilny, art. 931–935). Partner, z którym nie było ślubu, nie jest na tej liście, nawet po wielu latach i ze wspólnymi dziećmi. Może dziedziczyć tylko z testamentu – więcej w artykule Testament w związku nieformalnym.

Jeśli partner dziedziczy z testamentu, ma sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o testamencie, na przyjęcie albo odrzucenie spadku (art. 1015 § 1). Należy do III grupy podatkowej: kwota wolna wynosi 5 733 zł, a od nadwyżki podatek wynosi od 12 % do 20 % (ustawa o podatku od spadków i darowizn, art. 9, 14 i 15).

Czy można zostać w mieszkaniu zmarłego?

Na krótko, a potem decydują spadkobiercy. Małżonek i inne osoby bliskie, które mieszkały ze spadkodawcą do dnia jego śmierci, mogą przez trzy miesiące od otwarcia spadku korzystać z mieszkania i urządzenia domowego tak jak dotąd (art. 923). Ustawa nie mówi wprost, czy osobą bliską jest partner bez ślubu. Po tym czasie mieszkanie należy do spadkobierców.

Jeśli mieszkanie było Wasze wspólne, Twój udział zostaje Twój, a udział zmarłego przechodzi na jego spadkobierców. Każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności (art. 210). Więcej w artykule Wspólny zakup mieszkania bez ślubu.

Co z mieszkaniem wynajmowanym?

Po śmierci najemcy w najem mieszkania wstępuje m.in. osoba, która faktycznie pozostawała z nim we wspólnym pożyciu, jeśli stale mieszkała z nim w tym mieszkaniu do chwili jego śmierci (Kodeks cywilny, art. 691 § 1 i 2). Nie trzeba do tego nowej umowy. Partner, który wstąpił w najem, może go wypowiedzieć z zachowaniem terminów ustawowych, nawet jeśli umowa była zawarta na czas oznaczony (art. 691 § 4). Więcej o mieszkaniu jednego z Was w artykule Przeprowadzka do partnera.

Kto dostaje zasiłek pogrzebowy?

Osoba, która pokryła koszty pogrzebu (ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 78), jeśli zmarły był ubezpieczony albo pobierał emeryturę lub rentę (art. 77). Partnera nie ma na liście członków rodziny w art. 77 ust. 2. Dostaje więc zasiłek w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, najwyżej do kwoty pełnego zasiłku (art. 79). Dla zgonów od 1 stycznia 2026 r. to 7 000 zł (art. 80). Wniosek trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci (art. 81).

Co z pieniędzmi na koncie zmarłego?

Bank musi wypłacić z konta zmarłego kwotę wydaną na pogrzeb osobie, która przedstawi rachunki, do wysokości kosztów pogrzebu zgodnych ze zwyczajami (Prawo bankowe, art. 55). Ta kwota nie wchodzi do spadku. Reszta pieniędzy należy do spadku.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci nie pomoże partnerowi: można ją wydać tylko na rzecz małżonka, wstępnych, zstępnych lub rodzeństwa (art. 56). Partnera może zabezpieczyć testament.

Czy partnerowi przysługuje renta rodzinna?

Nie z ZUS. Do renty rodzinnej uprawnione są dzieci, małżonek (wdowa i wdowiec) oraz rodzice zmarłego (ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 67). Partner bez ślubu nie jest na tej liście. Dzieci zmarłego mogą mieć prawo do renty rodzinnej, jeśli spełniają warunki ustawy.

Co możecie przygotować razem?

• Napiszcie każde własny testament, jeśli chcecie po sobie dziedziczyć. Zobaczcie Testament w związku nieformalnym.
• Zapiszcie, co należy do kogo, w umowie między partnerami.
• Sprawdźcie, kto jest w umowie najmu i kto jest właścicielem mieszkania.
• Powiedzcie sobie, gdzie są testament, umowa najmu i polisy. Pojęcia takie jak zachowek czy współwłasność znajdziecie w słowniczku.