Umowa między partnerami bez ślubu

To ogólna informacja, a nie porada prawna. Przepisy się zmieniają, a każda sytuacja jest inna. W sprawie Waszej sytuacji zapytajcie notariusza lub prawnika.

Czym jest umowa między partnerami?

To umowa, w której zapisujecie, co do kogo należy i jak dzielicie koszty – nazywana też umową konkubencką. Kodeks cywilny nie ma dla niej osobnego wzoru. Strony mogą jednak ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byle jego treść lub cel nie sprzeciwiały się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353¹). Ustawa o statusie osoby najbliższej, która pozwalałaby zawrzeć u notariusza umowę o wspólnym pożyciu, została zawetowana 17 lipca 2026 r. Więcej w artykule Związek nieformalny a prawo.

Czy potrzebny jest notariusz?

Nie zawsze. Forma szczególna jest konieczna wtedy, gdy wymaga jej ustawa (Kodeks cywilny, art. 73). Umowa o przeniesienie własności nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego (art. 158), więc jeśli w umowie przenosicie udział w mieszkaniu, idźcie do notariusza. Inne ustalenia – kto co wniósł, jak dzielicie koszty – spiszcie na piśmie, z datą i podpisami obojga. Wiele par i tak wybiera notariusza, żeby data i treść były jasne.

Co się dzieje bez umowy?

Każde z Was zostaje przy tym, co kupiło. Rzeczy kupione razem są współwłasnością, a udziały domniemywa się jako równe (Kodeks cywilny, art. 197). Każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności, ale w umowie możecie to wyłączyć na najwyżej pięć lat, z możliwością przedłużenia (art. 210). Więcej o tym, co dzieje się przy rozstaniu, w artykule Rozstanie, gdy nie macie ślubu.

Czy w umowie można ustalić spadek?

Nie. Umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna (Kodeks cywilny, art. 1047). Partner bez ślubu nie dziedziczy z ustawy (art. 931), więc każde z Was pisze własny testament: odręcznie, z podpisem i datą (art. 949), albo u notariusza (art. 950). Wspólnego testamentu nie da się sporządzić, bo testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy (art. 942). Dzieciom, małżonkowi i rodzicom, którzy dziedziczyliby z ustawy, należy się zachowek – zwykle połowa udziału, który by im przypadł (art. 991). Partner dziedziczy w III grupie podatkowej, z kwotą wolną 5 733 zł (ustawa o podatku od spadków i darowizn, art. 9 i 14).

Co jeszcze warto załatwić?

Informacje o zdrowiu. W ustawie o prawach pacjenta osobą bliską jest także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (art. 3 ust. 1 pkt 2), a pacjent może wyrazić zgodę na udzielenie informacji o swoim stanie zdrowia innym osobom (art. 9 ust. 3). Wskażcie się nawzajem w przychodni i w szpitalu. Do banku i urzędów przydadzą się pełnomocnictwa.

Czego umowa nie zmieni?

Władzy rodzicielskiej: przysługuje rodzicom dziecka, a nie nowemu partnerowi (Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 93). Podatków: nie rozliczycie się wspólnie, a darowizny między Wami są w III grupie. I tego, kto jest najemcą – to wynika z umowy z wynajmującym. Najważniejsze pojęcia wyjaśniamy w Słowniczku życia we dwoje.

Co wpisać do umowy?

• Mieszkanie: czyje jest, kto wpłacił wkład własny, kto spłaca kredyt i jakie udziały są w akcie.
• Rzeczy: prosty spis tego, co każde z Was wnosi, jako załącznik.
• Wspólne koszty: po równo, według dochodów albo ze wspólnego konta. Sposoby opisujemy w artykule Podział czynszu.
• Remonty i większe zakupy: jak uwzględniacie wkład w mieszkanie jednego z Was.
• Rozstanie: kto może zostać w mieszkaniu, jak spłacacie się nawzajem i czy wyłączacie zniesienie współwłasności na jakiś czas.
• Śmierć: zobowiązanie, że każde pisze testament, i uposażeni w ubezpieczeniach na życie.

Gdzie szukać pomocy?

U notariusza przy akcie notarialnym i testamencie notarialnym, a u adwokata albo radcy prawnego przy poradzie. Kto nie jest w stanie zapłacić za prawnika, może skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej (ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, art. 4). Wracajcie do umowy, gdy zmienia się coś ważnego: dziecko, nowe mieszkanie, spadek. Jeśli kupujecie mieszkanie, przeczytajcie też Wspólny zakup mieszkania.