Słowniczek życia we dwoje
Gdy zamieszkacie razem, kupujecie mieszkanie albo się rozstajecie, pojawia się wiele nowych słów. Oto najważniejsze, wyjaśnione w jednym lub dwóch zdaniach.
· 5 min czytania
To ogólna informacja, a nie porada prawna. Przepisy się zmieniają, a każda sytuacja jest inna. W sprawie Waszej sytuacji zapytajcie notariusza lub prawnika.
Co to jest związek nieformalny?
GUS nazywa go związkiem niesformalizowanym: to więź psychiczna, fizyczna lub ekonomiczna natury małżeńskiej między dwiema osobami, bez zawarcia małżeństwa. W prawie nie ma osobnego statusu. Co to oznacza, opisujemy w artykule Związek nieformalny a prawo, a liczby w artykule Związki nieformalne w liczbach.
Co to jest współwłasność?
Sytuacja, w której rzecz należy do kilku osób jednocześnie, każdej w określonym udziale. Domniemywa się, że udziały są równe (Kodeks cywilny, art. 197), a każdy współwłaściciel może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych (art. 198).
Co to jest zniesienie współwłasności?
Zakończenie współwłasności – umową albo przez sąd. Każdy współwłaściciel może go żądać, a umownie można to wyłączyć na najwyżej pięć lat (Kodeks cywilny, art. 210). Rzecz, której nie da się podzielić, sąd może przyznać jednemu ze spłatą pozostałych albo zarządzić sprzedaż (art. 212). Więcej w artykule Rozstanie, gdy nie macie ślubu.
Co to jest akt notarialny?
Dokument sporządzony przez notariusza. Umowa przeniesienia własności nieruchomości musi mieć tę formę (Kodeks cywilny, art. 158). W akcie wpisuje się też udziały kupujących. Więcej w artykule Wspólny zakup mieszkania.
Co to jest księga wieczysta?
Rejestr prowadzony w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (ustawa o księgach wieczystych i hipotece, art. 1). Domniemywa się, że wpisane w nim prawo jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3).
Co to jest podatek od czynności cywilnoprawnych?
PCC, który płaci się m.in. od umowy sprzedaży nieruchomości – w wysokości 2% (ustawa o PCC, art. 7). Zakup pierwszego mieszkania lub domu może być z niego zwolniony (art. 9 pkt 17).
Co to jest kaucja?
Pieniądze, które najemca wpłaca na zabezpieczenie należności wynajmującego. Przy zwykłym najmie najwyżej dwunastokrotność miesięcznego czynszu, zwracana w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu (ustawa o ochronie praw lokatorów, art. 6). Więcej w artykule Podział czynszu.
Co to jest najem okazjonalny?
Najem mieszkania od osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności w zakresie wynajmu, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Najemca składa oświadczenie w formie aktu notarialnego, w którym zobowiązuje się opróżnić lokal, a kaucja może wynosić najwyżej sześciokrotność czynszu (ustawa o ochronie praw lokatorów, art. 19a).
Co to jest solidarna odpowiedzialność za czynsz?
Za czynsz i inne opłaty odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie – za czas, w którym tam mieszkają (Kodeks cywilny, art. 688¹). Wynajmujący może więc żądać całej kwoty od każdego z Was.
Co to jest wstąpienie w stosunek najmu?
Przejęcie umowy najmu po śmierci najemcy. Wstępuje w nią m.in. osoba, która faktycznie pozostawała z najemcą we wspólnym pożyciu i stale z nim mieszkała do chwili jego śmierci (Kodeks cywilny, art. 691).
Co to jest umowa między partnerami?
Umowa, w której para bez ślubu zapisuje, co do kogo należy i jak dzieli koszty, nazywana też umową konkubencką. Strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, w granicach ustawy (Kodeks cywilny, art. 353¹), ale spadku nie da się w niej ustalić (art. 1047). Więcej w artykule Umowa między partnerami.
Co to jest powództwo przeciwegzekucyjne?
Pozew osoby trzeciej o zwolnienie zajętej rzeczy od egzekucji, gdy komornik zajął coś, co do niej należy. Wnosi się je w ciągu miesiąca od dowiedzenia się o zajęciu (Kodeks postępowania cywilnego, art. 841). Więcej w artykule Wspólne mieszkanie, gdy jedno z Was ma długi.
Co to jest III grupa podatkowa?
Grupa w podatku od spadków i darowizn dla osób spoza najbliższej rodziny – także dla partnera bez ślubu. Kwota wolna wynosi 5 733 zł w ciągu pięciu lat (ustawa o podatku od spadków i darowizn, art. 9 i 14).
Co to jest władza rodzicielska?
Prawa i obowiązki rodziców wobec dziecka. Przysługuje obojgu rodzicom (Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 93), a o istotnych sprawach dziecka rozstrzygają oni wspólnie (art. 97). Nowy partner rodzica jej nie ma. Więcej w artykule Rodzina patchworkowa.
Źródła
- Kodeks cywilny – tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 795) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy – tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 236) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Kodeks postępowania cywilnego – tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 468, art. 829, 841, 845 i 891¹) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Ustawa o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2026 poz. 1066, art. 1 i 3) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 191, art. 7 i 9) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2023 poz. 725, art. 6 i 19a) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2026 poz. 478, art. 9 i 14) – Kancelaria Sejmu RP, Dziennik Ustaw
- Rodziny w Polsce w świetle wyników NSP 2021 – Główny Urząd Statystyczny (GUS)