Testament w związku nieformalnym

To ogólna informacja, a nie porada prawna. Przepisy się zmieniają, a każda sytuacja jest inna. W sprawie Waszej sytuacji zapytajcie notariusza lub prawnika.

Czy partner dziedziczy bez testamentu?

Nie. Z ustawy dziedziczą najpierw dzieci i małżonek (Kodeks cywilny, art. 931), potem małżonek i rodzice, a dalej rodzeństwo (art. 932). Gdy nie ma żadnego z nich ani dalszych krewnych, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania (art. 935). Partner, z którym nie było ślubu, nie jest na tej liście, nawet po wielu latach i ze wspólnymi dziećmi. Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament (art. 941). Wszystkie różnice między związkiem nieformalnym a małżeństwem znajdziecie w artykule Związek nieformalny a prawo.

Czy możemy napisać jeden wspólny testament?

Nie. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy (art. 942). Każde z Was pisze swój, a każdy testament można w każdej chwili odwołać, w całości albo w części (art. 943).

Ile należy się dzieciom?

Dzieci, małżonek i rodzice, którzy dziedziczyliby z ustawy, mają prawo do zachowku. To połowa wartości udziału, który dostaliby bez testamentu, a dwie trzecie, jeśli uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy (art. 991 § 1). Kto nie dostał zachowku, może żądać od spadkobiercy zapłaty odpowiedniej sumy pieniędzy (art. 991 § 2). W rodzinie patchworkowej warto porozmawiać o tym spokojnie i zawczasu.

Jaki podatek od spadku płaci partner?

Partner nie jest w I grupie podatkowej, do której należą m.in. małżonek, dzieci, rodzice i rodzeństwo, ani w II. Należy do III grupy, czyli innych nabywców (ustawa o podatku od spadków i darowizn, art. 14 ust. 3). Kwota wolna od podatku wynosi w niej 5 733 zł (art. 9 ust. 1 pkt 3). Od nadwyżki podatek wynosi 12 % do 10 278 zł, 16 % od kolejnej części do 20 556 zł i 20 % od reszty (art. 15 ust. 1).

Jeśli Alex odziedziczy po Samie 100 000 zł, opodatkowane jest 94 267 zł ponad kwotę wolną. Podatek wynosi 2 877,90 zł plus 20 % od nadwyżki ponad 20 556 zł, razem 17 620,10 zł.

Jak napisać ważny testament?

• Testament własnoręczny: napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą (art. 949). Nie na komputerze.
• Testament notarialny: w formie aktu notarialnego (art. 950).
• Testament allograficzny: ostatnia wola wypowiedziana ustnie wobec wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty lub kierownika urzędu stanu cywilnego, w obecności dwóch świadków, i spisana w protokole (art. 951).
• Świadkiem nie może być osoba, która coś dostaje w testamencie, ani jej małżonek czy bliscy krewni (art. 957).

Umowa między partnerami nie zastępuje testamentu: umowa mówi, co należy do kogo i co dzieje się przy rozstaniu, a testament – kto dziedziczy. Jeśli mieszkanie jest wynajmowane na jedno z Was: osoba, która faktycznie pozostawała we wspólnym pożyciu z najemcą i stale z nim mieszkała, wstępuje w najem po jego śmierci (art. 691). Jeśli kupiliście mieszkanie razem, przeczytajcie też Wspólny zakup mieszkania.

Czy testament można później zmienić?

Tak. Można napisać nowy testament, zniszczyć stary z zamiarem odwołania albo wprowadzić w nim zmiany, z których wynika wola odwołania (art. 946). Wróćcie do testamentu, gdy zmieni się coś ważnego, na przykład dziecko, mieszkanie albo ślub.